Nostra Lenga – Pòrc gras
16 March 2026
Episode 30 : Pòrc gras !
Pòrc gras, t’ai crompat te vòli pas vendre ! Pòrc gras, t’ai crompat, te vòli manjar !
Aujourd’hui, on parle du porc.
Òm pòt èsser lord coma un pòrc (lord/brut = sale) o gras coma un pòrc, o encara bèstia coma un pòrc !
Grand pòrc, gròs pòrc son pas de tèrmes d’amabilitat. Lo primièr pòrc al nauc (lo nauc : l’auge, la mangeoire), c’est le gros bonnet, un personnage important, le chef que voldriá lo pòrc e mai l’argent qui souhaiterait avoir l’argent et la marchandise en daissant lo monde barrutlar coma un pòrc malaut : rôder sans but.
Òu, cresi pas qu’agem gardat los pòrcs amassa, nous n’avons pas élevé les cochons ensemble. Devon aver tuat son pòrc, coneisson res : se dit des gens hautains. E nòstre pòrc, ne’n vòlon pus : se dit pour un cadeau maladroitement offert. Aquel present pòt èsser la coa del pòrc : recevoir les hommages du voisinage, allusion à un usage féodal qui consistait à présenter au seigneur la queue du cochon qu’on tuait. Los pòrcs negres, aquò’s l’escais (le surnom) del monde de Sant-Andrieu de Sangonis e d’Adissan dins Erau.
Mas lo pòrc val pas un escut que non l’age manjat o begut. Pòrc gras romp lo jaç. A Sant-Adrieu, lo pòrc al riu : à la Saint-andré, on tue le porc gras et on va laver ses tripes à la rivière. Per sant-Martin, tua ton pòrc e convida ton vesin. Cada pòrc a son sant Martin, cada coquin son missant maitin (o matin). Qual manja pòrc, manja sa mòrt. E lo pòrc dona qu’aprèp sa mòrt.
(FR) Dans la chronique en occitan “Nòstra lenga es un tresaur”, Roxane nous partage des explications sur des mots occitans, sur la base du dictionnaire provençal-français « Lou Tresor dóu Felibrige », composé par l’écrivain de langue provençale et prix Nobel de littérature Frédéric Mistral. Loin d’être centré sur la variante provençale de l’occitan, cet ouvrage regroupe l’intégralité des langues d’oc sous l’appellation « langue provençale » alors usitée au XIXème siècle. Chroniques écrites par Alan Roch, et animées par Roxane Sourbier (alias Roxitanie, sur Instagram).
(ÒC) Dins la cronica en occitan “Nòstra lenga es un tresaur”, Roxane nos parteja d’explicacions sus de mots occitans, sus la basa del diccionari provençal-francés « Lou Tresor dóu Felibrige », compilat per l’escrivan en lenga provençala e laureat del prèmi Nobel de literatura Frédéric Mistral. Luènh d’èsser focalizat unicament sus la varianta provençala de l’occitan, aquela òbra englòba totas las lengas d’òc jol tèrme de « lenga provençala », coma èra alara coneguda al sègle XIX. Cronicas escrichas per Alan Roch, e presentadas per Roxane Sourbier (alias Roxitanie, sus Instagram).
