Nostra Lenga – Bèla

Episode 31 : Bèla

La bèla pòt designar la reina de las abelhas. Se li ditz : pausa, bèla ! En tustant sus vases d’aram per la convidar a se pausar endacòm.

Mistral nos parla de la bèla de jorn, la fleur appelée le liseron tricolore ou la belle de jour ; nos parla tanben de la bèla de l’alba, una planta que sas flors se dubrisson als primièrs rais del solelh e de son contrari la bèla de nuèit que vei sas flors se dubrir lo ser.

La bèla-dòna se sona tanben l’èrba empoisonada.

L’autor del Tresaur nos presenta la Bèla de Mai : jove filha vestida de blanc, coronada de flors, un ramelet a cada man qu’al mes de mai pren la pausa al canton d’una carrièra sus un sèti (siège) levat e sas collègas demandan la pèça als passants. Se podiá escambiar una pèça contra un poton de la bèla.

Nos conta tanben la fèsta de la Bèla-Estela a Pertús en Vau Clusa, la velha d’Epifania. Se passejan brancas enflambadas que representan l’estela dels reis mages sus un carri. La manifestacion èra presidida per l’abat de la joinessa qu’aviá una escòrta de 24 joves en costume latin, portaire de bròcs ondrats de franjas mirgalhadas. Los tres reis seguissián l’abat e d’autres grops executavan divèrses exercicis provençals, mas ne vos podèm pas dire mai sus aqueles exercicis. Lo carri èra tirat per uèit muòlas e sus el se teniá un jove dins un ensarri banhat. La fola seguís e tusta lo carri a còps de bròcs : mocan la bèla-Estèla. D’aprèp un etnològue, la fèsta vendriá d’una idèia dels princes dels Bauces que se disián venir en dreita linha dels Reis mages. Una plan bèla istòria !

(FR) Dans la chronique en occitan “Nòstra lenga es un tresaur”, Roxane nous partage des explications sur des mots occitans, sur la base du dictionnaire provençal-français « Lou Tresor dóu Felibrige », composé par l’écrivain de langue provençale et prix Nobel de littérature Frédéric Mistral. Loin d’être centré sur la variante provençale de l’occitan, cet ouvrage regroupe l’intégralité des langues d’oc sous l’appellation « langue provençale » alors usitée au XIXème siècle. Chroniques écrites par Alan Roch, et animées par Roxane Sourbier (alias Roxitanie, sur Instagram).

(ÒC) Dins la cronica en occitan “Nòstra lenga es un tresaur”, Roxane nos parteja d’explicacions sus de mots occitans, sus la basa del diccionari provençal-francés « Lou Tresor dóu Felibrige », compilat per l’escrivan en lenga provençala e laureat del prèmi Nobel de literatura Frédéric Mistral. Luènh d’èsser focalizat unicament sus la varianta provençala de l’occitan, aquela òbra englòba totas las lengas d’òc jol tèrme de « lenga provençala », coma èra alara coneguda al sègle XIX. Cronicas escrichas per Alan Roch, e presentadas per Roxane Sourbier (alias Roxitanie, sus Instagram).